Khi cần tìm hiểu thủ tục hành chính, chính sách hỗ trợ, dịch vụ công hoặc thông tin liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình, người dân có quyền tiếp cận thông tin theo quy định pháp luật. Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ 01/9/2026, tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận và làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin.
Mở rộng cơ quan, đơn vị phải cung cấp thông tin
Bên cạnh cơ quan nhà nước, Luật bổ sung trách nhiệm đối với đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, theo phạm vi do Luật quy định. Việc mở rộng này có ý nghĩa thiết thực khi người dân ngày càng cần thông tin về các dịch vụ thiết yếu liên quan đến học tập, chăm sóc sức khỏe và đời sống.
UBND cấp xã chủ động xác định đầu mối tiếp nhận
Luật làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin ở cấp xã. Đơn vị đầu mối do UBND cấp xã xác định thực hiện cung cấp thông tin do HĐND, Thường trực HĐND, các cơ quan của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND và những cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi luật định tạo ra cho công dân theo điều kiện cụ thể. Việc xác định đầu mối giúp giảm tình trạng người dân phải đi hỏi nhiều nơi mà không biết ai có trách nhiệm trả lời.
Tuy nhiên, không phải mọi tài liệu cơ quan xã đang lưu giữ đều mặc nhiên thuộc trách nhiệm cung cấp của xã; còn phải xét cơ quan tạo ra thông tin, phạm vi trách nhiệm và các trường hợp ngoại lệ của Luật.
Công khai qua môi trường số và quyền yêu cầu cung cấp thông tin
Luật thúc đẩy công khai, tiếp cận thông tin qua các kênh điện tử phù hợp, song song với các hình thức khác. Với những thông tin chưa được công khai nhưng thuộc diện được tiếp cận theo yêu cầu, người dân có thể thực hiện yêu cầu đến cơ quan, đơn vị có trách nhiệm theo thủ tục quy định.
Ví dụ, người dân muốn tìm hiểu kế hoạch, thông báo hoặc kết quả giải quyết thuộc diện được công khai có thể trước hết tìm trên cổng thông tin chính thức. Nếu chưa tìm thấy, cần liên hệ đúng đầu mối thay vì dựa vào hình ảnh chụp lại hoặc tin truyền miệng không rõ nguồn.
Tiếp cận thông tin đi đôi với bảo vệ thông tin cần bảo mật
Quyền tiếp cận thông tin không đồng nghĩa được xem mọi dữ liệu. Luật quy định thông tin không được tiếp cận và thông tin được tiếp cận có điều kiện, như bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân và các trường hợp có liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Cơ quan cung cấp phải tránh tiết lộ thông tin cần bảo vệ, đồng thời không được cố ý trì hoãn hoặc cung cấp thông tin sai lệch trái pháp luật.
Thông điệp tuyên truyền: Chính quyền công khai, minh bạch hơn; người dân chủ động tìm hiểu từ nguồn chính thống, sử dụng thông tin đúng mục đích và tôn trọng quyền riêng tư của người khác.
Văn bản, nguồn tham khảo
• Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 (https://chinhphu.vn/?classid=1&docid=218098&orggroupid=1&pageid=27160)
• Quốc hội thông qua Luật Tiếp cận thông tin sửa đổi (https://cms.baochinhphu.vn/quoc-hoi-bieu-quyet-thong-qua-luat-tiep-can-thong-tin-sua-doi-102260423145740876.htm)