Từ 01/7/2026, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 tạo khung pháp lý đặc thù để Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, thu hút nguồn lực và giải quyết những vấn đề phát triển lớn. Luật được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026, thay thế Luật Thủ đô năm 2024 theo quy định chuyển tiếp.
+ Theo thông tin giới thiệu của Chính phủ, Luật trao cho chính quyền Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù. Điểm cốt lõi là chuyển từ cơ chế phải xin ý kiến nhiều cấp sang chủ động quyết định trong phạm vi pháp luật cho phép, đồng thời tăng trách nhiệm giải trình và chịu trách nhiệm trước Nhân dân.
+ Việc tăng thẩm quyền không đồng nghĩa với được tùy ý ban hành quy định trái pháp luật. Những cơ chế khác biệt vẫn phải tuân thủ Hiến pháp, các nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực.
+ Luật bổ sung các công cụ để Hà Nội chủ động hơn trong quản lý tài chính, huy động nguồn lực, xử lý dự án chậm triển khai và phát triển kết cấu hạ tầng. Những nội dung như giao thông đô thị, bảo vệ môi trường, chỉnh trang không gian sống, phát triển đô thị xanh và liên kết vùng được đặt trong một khuôn khổ quản trị toàn diện.
+ Một thành phố có hạ tầng thuận tiện, chất lượng môi trường tốt và hệ thống dịch vụ công hiệu quả không chỉ phục vụ người đang sống tại Hà Nội mà còn hỗ trợ giao thương, du lịch, liên kết kinh tế với các địa phương khác.
+ Luật cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách mới theo nguyên tắc và phạm vi được quy định. Thời gian thí điểm về cơ bản không quá 5 năm, có thể được gia hạn theo điều kiện luật định. Điều này giúp Hà Nội kiểm chứng giải pháp trong thực tiễn trước khi nhân rộng, thay vì áp dụng đồng loạt khi chưa đánh giá đầy đủ tác động.
+ Luật Thủ đô là luật có phạm vi điều chỉnh đặc thù đối với Hà Nội, không trực tiếp trao các thẩm quyền nói trên cho UBND xã Vĩnh Phú. Tuy nhiên, những cách làm về dịch vụ công trực tuyến, quản lý đô thị thông minh, sử dụng ngân sách hiệu quả và bảo vệ môi trường có thể là kinh nghiệm hữu ích để các địa phương nghiên cứu, vận dụng theo đúng thẩm quyền.
Văn bản, nguồn tham khảo
• Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 – văn bản chính thức (https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=218093&orggroupid=1&pageid=27160)
• Giới thiệu Luật Thủ đô sửa đổi và 199 thẩm quyền đặc thù (https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/luat-thu-do-sua-doi-giao-cho-chinh-quyen-thanh-pho-ha-noi-199-tham-quyen-dac-thu-vuot-troi-119260423154544588.htm)